Описание
Մրջնաթթուն (Formic Acid, HCOOH) պարզագույն միահիմն կարբոնաթթուն է: Այն ուժեղ վերականգնիչ է և ունի բնորոշ սուր հոտ: Արդյունաբերության մեջ հաճախ հանդիպում է 85% կամ 99% կոնցենտրացիայով:
Ֆիզիկական հատկություններ
— Անգույն, թափանցիկ, դյուրաշարժ հեղուկ:
– Անսահմանափակ լուծվում է ջրում, սպիրտներում և եթերում:
— Ունի խիստ սուր, գրգռող և բնորոշ հոտ:
– Եռման ջերմաստիճանը 100.8 C է, սառեցմանը՝ 8.4 C (մաքուր թթուն սառչում է սենյակայինից ցածր ջերմաստիճանում):
– Խտություն. Մոտ 1.22 գ/սմ3 (ծանր է ջրից):
Քիմիական հատկություններ
– Կարբոնաթթուների շարքում ամենաուժեղներից է (մոտ 10 անգամ ուժեղ է քացախաթթվից):
— Տաքացնելիս կամ խիտ ծծմբական թթվի ազդեցությամբ քայքայվում է՝ անջատելով շմոլ գազ (CO) և ջուր.
HCOOH = CO + H2O
— Հեշտությամբ օքսիդանում է՝ վերածվելով ածխաթթու գազի և ջրի:
– Թթվի աղերը կոչվում են ֆորմիատներ:
Անվտանգության նորմեր
— Խիստ ագրեսիվ է: Առաջացնում է ծանր քիմիական այրվածքներ: Մաշկի վրա ընկնելիս ցավը շատ ուժեղ է:
— Գոլորշիները շնչելը գրգռում է քիթը, կոկորդը և կարող է առաջացնել թոքերի այտուց:
— Աշխատելիս պարտադիր կրել թթվակայուն ձեռնոցներ, պաշտպանիչ ակնոցներ և գոգնոց: Լաբորատորիայում աշխատել միայն քաշիչ պահարանի տակ:
– Մաշկի վրա թափվելիս անմիջապես լվանալ առատ ջրով, ապա մշակել սոդայի թույլ լուծույթով:
Պահպանման պայմաններ
— Պահել քիմիակայուն պլաստիկե (HDPE) կամ ապակյա տարաներում: Չօգտագործել մետաղական ամաններ (կոռոզիայի վտանգ): Զով, չոր և լավ օդափոխվող վայրում:
— Խուսափել սառեցումից (քանի որ պնդանալիս կարող է վնասել տարան):
– Պահել հեռու ուժեղ օքսիդիչներից, ալկալիներից և խիտ ծծմբական թթվից:
Կիրառման ոլորտներ
— Գյուղատնտեսություն. Որպես կոնսերվանտ և հակաբակտերիալ միջոց կերի (սիլոսի) պատրաստման համար:
– Կաշվի արտադրություն. Կաշվի ներկման և մազազրկման (դաբաղման) գործընթացում:
– Տեքստիլ արդյունաբերություն. Գործվածքների ներկման ժամանակ pH– ի կարգավորման համար:
– Մեղվաբուծություն. Օգտագործվում է տիզերի դեմ պայքարելու համար:
Քիմիական սինթեզ. Լուծիչ և հումք տարբեր էսթերների ու դեղամիջոցների ստացման համար:
